Czy wiesz, że jeden jedyny dzień z historii może pomieścić w sobie pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie, narodziny genialnego malarza renesansu i początki jednego z najbardziej krwawych ludobójstw XX wieku? Brzmi nieprawdopodobnie, a jednak dokładnie tak wygląda kalendarium historyczne 6 kwietnia. Jeśli kiedykolwiek zastanawiałeś się, co wydarzyło się tego dnia w historii — odpowiedź zaskoczy Cię niejednym. Zapraszamy do podróży przez wieki.
Co wydarzyło się 6 kwietnia? Najważniejsze wydarzenia w historii
1483 – Na świat przyszedł Rafael Santi
Dokładnie 6 kwietnia 1483 roku w Urbino urodził się Rafael Santi — jeden z największych malarzy w dziejach ludzkości, obok Leonarda da Vinci i Michała Anioła uważany za filar włoskiego renesansu. Twórca słynnych Madonn i fresków w Watykańskich Stanzach przeżył zaledwie 37 lat, odchodząc 6 kwietnia 1520 roku — tego samego dnia, w którym przyszedł na świat. Ta zbieżność daty urodzin i śmierci do dziś fascynuje historyków sztuki i biografów. Krótkie życie, nieśmiertelna spuścizna — trudno o lepszy przykład, że ten dzień w historii naznaczony był wyjątkowym przeznaczeniem.
1320 – Deklaracja z Arbroath, czyli szkocka walka o niepodległość
W 1320 roku szkocka szlachta ogłosiła w opactwie Arbroath jeden z najważniejszych dokumentów średniowiecznej Europy — deklarację niepodległości Szkocji. Pismo skierowane do papieża Jana XXII wzywało do uznania suwerenności szkockiego królestwa wobec angielskich roszczeń. Zawierało słynne zdanie, które do dziś cytowane jest jako symbol wolności: szkoccy możnowładcy deklarowali, że walczyć będą o niepodległość nawet jeśli ich król sam by się jej wyrzekł. Dokument ten bywa porównywany do amerykańskiej Deklaracji Niepodległości i uznawany za jej duchowy pierwowzór.
1896 – Pierwsze nowożytne Igrzyska Olimpijskie w Atenach
Ten dzień w historii sportu jest absolutnie wyjątkowy — 6 kwietnia 1896 roku w Atenach odbyło się uroczyste otwarcie pierwszych nowożytnych Igrzysk Olimpijskich. Po blisko 1500 latach przerwy od ostatnich igrzysk starożytnych świat znowu zebrał się, by rywalizować w duchu olimpijskim. Pierwszym mistrzem olimpijskim nowej ery został Amerykanin James Connolly, triumfując w trójskoku. Ceremonia otwarcia zgromadziła kilkadziesiąt tysięcy widzów na ateńskim stadionie Panathinaiko — wydarzenie to na trwałe zapisało się w kalendarium historycznym jako symboliczny powrót idei olimpijskiej.
1917 – Stany Zjednoczone przystępują do I wojny światowej
Po prawie trzech latach obserwowania europejskiej rzezi Stany Zjednoczone 6 kwietnia 1917 roku oficjalnie wypowiedziały wojnę Niemcom i przystąpiły do I wojny światowej. Decyzja prezydenta Woodrowa Wilsona zmieniła układ sił na frontach i przyspieszyła ostateczne zwycięstwo Ententy. Przystąpienie USA do konfliktu było efektem m.in. nieograniczonej wojny podwodnej prowadzonej przez Niemcy oraz ujawnienia tzw. telegramu Zimmermanna, w którym Berlin proponował Meksykowi sojusz przeciw Stanom Zjednoczonym. Bez tej decyzji przebieg XX wieku mógłby wyglądać zupełnie inaczej.
1943 – Premiera „Małego Księcia”
6 kwietnia 1943 roku, w środku globalnego pożogi wojennej, ukazała się powieść, która stała się jedną z najczęściej tłumaczonych książek w historii literatury — „Mały Książę” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego. Wydana po raz pierwszy w Nowym Jorku, opowieść o samotnym chłopcu z asteroidy mówiła o przyjaźni, miłości i tym, czego oczy nie widzą. Dziś „Mały Książę” przetłumaczony jest na ponad 300 języków i dialektów, a jego nakłady liczone są w setkach milionów egzemplarzy. Zaskakujące, że jedno z najbardziej optymistycznych dzieł literatury światowej narodziło się w jednym z najciemniejszych momentów XX wieku.
1994 – Zestrzelenie samolotu i początek ludobójstwa w Rwandzie
Wieczorem 6 kwietnia 1994 roku nad Kigali zestrzelono samolot z prezydentem Rwandy Juvénalem Habyarimaną na pokładzie. Zginął również prezydent sąsiedniego Burundi. Ta tragedia stała się iskrą, która rozpętała jedno z najstraszliwszych ludobójstw w historii najnowszej — w ciągu około 100 dni ekstremiści Hutu zamordowali od 500 tysięcy do miliona Tutsi i umiarkowanych Hutu. Społeczność międzynarodowa w dużej mierze stała bezczynnie, a operacja pokojowa ONZ okazała się dramatycznie niewystarczająca. Rwanda do dziś obchodzi 6 kwietnia jako Dzień Upamiętnienia Ludobójstwa.
1974 – ABBA podbija Europę piosenką „Waterloo”
Kto powiedział, że kalendarium historyczne musi być tylko o wojnach i polityce? 6 kwietnia 1974 roku w Brighton szwedzka grupa ABBA wygrała 19. Konkurs Piosenki Eurowizji z przebojem „Waterloo”. Był to punkt zwrotny w karierze Agnethy, Björna, Benny’ego i Anni-Frid — od tego momentu ABBA stała się jednym z najlepiej sprzedających się zespołów w historii muzyki popularnej. Dziś „Waterloo” regularnie pojawia się w zestawieniach największych przebojów Eurowizji wszech czasów. Dokładnie 25 lat później, 6 kwietnia 1999 roku, w Londynie odbyła się prapremiera musicalu „Mamma Mia!” opartego na przebojach tego samego zespołu.
1980 – Post-it wkracza na rynki sklepowe
Małe żółte karteczki, bez których trudno dziś wyobrazić sobie biuro, szkołę czy lodówkę — 6 kwietnia 1980 roku firma 3M oficjalnie wprowadziła do sprzedaży samoprzylepne karteczki wielokrotnego użytku Post-it note. Wynalazek był efektem szczęśliwego przypadku — w 1968 roku chemik Spencer Silver opracował klej, który był… za słaby, by trwale łączyć powierzchnie. Przez lata nikt nie wiedział, co z nim zrobić, aż do momentu gdy jego kolega wpadł na pomysł naklejania nim zakładek w śpiewniku. Dziś Post-it to globalny fenomen z miliardem karteczek sprzedawanych rocznie.
1990 – Polska żegna się z milicją, wita policję
Co wydarzyło się tego dnia w historii najnowszej Polski? 6 kwietnia 1990 roku rząd Tadeusza Mazowieckiego przeprowadził przez Sejm kontraktowy pakiet przełomowych ustaw — zlikwidowano Milicję Obywatelską i powołano w jej miejsce Policję, a Służbę Bezpieczeństwa zastąpił Urząd Ochrony Państwa. Tego samego dnia Sejm przywrócił Święto Narodowe Trzeciego Maja, znosząc jednocześnie Narodowe Święto Odrodzenia Polski obchodzone 22 lipca. Symboliczne cięcia zerwały z PRL-owskim dziedzictwem instytucjonalnym i zaznaczyły nowy rozdział w budowaniu demokratycznego państwa prawa.
Urodzeni 6 kwietnia
Rafael Santi (1483) – włoski malarz i architekt epoki renesansu, autor słynnych Madonn oraz fresków w Stanzach Watykańskich, uważany za jednego z największych artystów w dziejach ludzkości.
James Watson (1928) – amerykański genetyk i biochemik, współodkrywca struktury podwójnej helisy DNA, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny z 1962 roku.
Tadeusz Kantor (1915) – polski reżyser teatralny, malarz i scenograf, twórca Teatru Cricot 2 i przełomowego spektaklu „Umarła klasa”, uznawany za jedną z najważniejszych postaci teatru XX wieku.
André Previn (1929) – amerykański pianista, dyrygent i kompozytor, zdobywca czterech Oscarów za aranżacje muzyczne, przez lata związany z największymi orkiestrami symfonicznymi świata.
Paul Rudd (1969) – amerykański aktor i scenarzysta, znany szerokiej publiczności z roli Ant-Mana w Kinematograficznym Uniwersum Marvela, ceniony również za role w komediach romantycznych.
Wydarzenia na świecie
46 p.n.e. – Bitwa pod Tapsus – wojska Juliusza Cezara rozgromiły siły pompejańczyków w Afryce Północnej, dokonując rzezi około 10 tysięcy żołnierzy przeciwnika i umacniając swoją dominację nad światem rzymskim.
1327 – Francesco Petrarca ujrzał Laurę – włoski poeta po raz pierwszy zobaczył w kościele w Awinionie kobietę, której poświęcił 366 utworów poetyckich tworzących słynny „Kancjonał”, fundament europejskiej liryki miłosnej.
1748 – Początek wykopalisk w Pompejach – na południu Włoch rozpoczęły się systematyczne prace archeologiczne na terenie zasypanych przez Wezuwiusz starożytnych Pompejów, otwierając jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych w historii.
1830 – Założenie Kościoła Mormonów – Joseph Smith założył w Nowym Jorku Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, dziś liczący kilkanaście milionów wyznawców na całym świecie.
1965 – Pierwszy satelita telekomunikacyjny Intelsat 1 – NASA wystrzeliła pierwszego komercyjnego satelitę telekomunikacyjnego, zwanego potocznie „Early Bird”, który zapoczątkował erę globalnej łączności satelitarnej i transmisji telewizyjnych przez ocean.
6 kwietnia to dzień, który przez wieki pisał historię z rozmachem — od greckich igrzysk, przez renesansowych mistrzów pędzla, po decyzje polityczne zmieniające oblicze kontynentów. Jedno kalendarium historyczne, a tyle różnych losów, odkryć i dramatów. Zajrzyj jutro — bo 7 kwietnia historia ma dla nas równie wiele do powiedzenia.
