Vitalika Buterina, często zwany „ojcem” drugiej największej kryptowaluty Ethernum, powiedział, że stary problem blockchaina (łańcucha bloków) – czyli trilemma (trójdylemat) – został rozwiązany. Co to znaczy dla ludzi inwestujących pieniądze, programistów i całego rynku? Czy Ethereum stanie się numerem jeden w świecie decentralizacji (rozproszenia władzy)? Przyjrzyjmy się temu bliżej – to może zmienić wszystko w cyfrowych pieniądzach.
Najpierw przypomnijmy, czym jest trilemma blockchaina.
To pomysł Buterina, który mówi, że w systemie blockchain trudno mieć trzy rzeczy naraz:
- Decentralizację (brak centralnego szefa),
- Bezpieczeństwo (ochronę przed atakami),
- Skalowalność (możliwość obsługi wielu transakcji szybko).
Zazwyczaj poprawa jednej psuła inne. Na przykład Bitcoin stawia na bezpieczeństwo i decentralizację, ale jest wolny. Inne sieci rezygnują z pełnej decentralizacji, by być szybsze.
W swojej nowej wypowiedzi Buterin ogłosił, że koniec z kompromisami. „Trilemma jest rozwiązane – nie tylko w teorii, ale w kodzie” – powiedział, wskazując na dwa rozwiązania: ZK-EVMs (Zero-Knowledge Ethereum Virtual Machines, czyli maszyny wirtualne Ethereum z dowodami zero-knowledge – technika, która ukrywa szczegóły, ale potwierdza prawdę) i PeerDAS (Peer Data Availability Sampling, czyli próbkowanie dostępności danych przez rówieśników). ZK-EVMs to sposób na sprawdzanie transakcji szybko i bezpiecznie. PeerDAS pomaga w udostępnianiu danych bez centralizacji. Buterin mówi, że PeerDAS działa od 2025 roku, a ZK-EVMs częściowo od 2026. Dzięki temu Ethereum ma decentralizację, bezpieczeństwo i dużą prędkość naraz.
To ogłoszenie dotyczy przyszłych aktualizacji Ethereum, które mają je uczynić lepszym od starych systemów jak Bitcoin. Buterin podkreśla, że te narzędzia już działają w praktyce, co widać po rosnącym użyciu ZK-EVMs w małych częściach sieci. To wielka zmiana, bo pozwala budować duże aplikacje, jak DeFi (zdecentralizowane finanse), NFT (niewymienialne tokeny) czy systemy płatności na całym świecie, bez ryzyka centralizacji czy ataków.
Ludzie w świecie krypto reagują różnie. Na platformie X (dawny Twitter) post Cointelegraph o tym zebrał mnóstwo lajków i komentarzy. Fani Ethereum cieszą się: „Ethereum z PeerDAS i ZK-EVMs zmienia grę!”. Ale sceptycy mówią o konkurencji, jak Kaspa czy PAW Chain, które twierdzą, że rozwiązały problem wcześniej. „Kaspa zrobiła to w 2021, ale nikt nie mówi” – pisze ktoś. Inni, jak Matrix AI Network, dodają, że skalowalność to nie wszystko – ważne jest też chronienie danych, na przykład biologicznych.
Co to znaczy dla rynku? Ethereum, jako miejsce na smart kontrakty (inteligentne umowy), może stać się silniejsze, przyciągając więcej programistów i pieniędzy. Aktualna cena ETH (token Ethereum) jest wysoka, co pokazuje optymizm. Eksperci mówią, że do 2030 roku ZK-EVMs będzie „sercem” Ethereum, dając nieskończoną skalowalność. Ale Buterin ostrzega przed złymi rzeczami, jak zbyt duża władza w rękach inwestorów VC (venture capital, czyli kapitał wysokiego ryzyka) czy premining (wstępne wydobycie monet).
Te słowa Vitalika to nie tylko aktualizacja techniczna – to plan na przyszłość krypto. Czy Ethereum naprawdę pokona trilemma i stanie się podstawą Web3 (nowej wersji internetu, zdecentralizowanej)? Zobaczymy, ale rewolucja już ruszyła.
