Czy wiesz, że jeden jedyny dzień w historii może kryć w sobie rewolucje, tragedie, wielkie odkrycia i narodziny legend? 4 maja to właśnie taki dzień — gęsty od wydarzeń, które ukształtowały losy narodów i całego świata. Jeśli zastanawiasz się, co wydarzyło się tego dnia w historii, masz przed sobą kompletne kalendarium historyczne wypełnione faktami, które zaskoczą nawet miłośników historii. Zostań z nami do końca — warto.
Co wydarzyło się 4 maja? Najważniejsze wydarzenia w historii
1493 – Papież dzieli świat na pół
Papież Aleksander VI wydał bullę, na mocy której podzielił ziemie Nowego Świata pomiędzy dwie potęgi iberyjskie — Hiszpanię i Portugalię. To jedna z najbardziej brzemiennych w skutki decyzji w dziejach ludzkości: wytyczyła kierunki ekspansji kolonialnej, wpłynęła na losy setek milionów ludzi przez kolejne stulecia i zadecydowała o kształcie językowym obu Ameryk do dziś. Jeden dokument, jedna linia na mapie — i zmieniony świat na zawsze.
1776 – Pierwsza kolonia ogłasza niepodległość od Brytyjczyków
Kiedy myślimy o amerykańskiej niepodległości, mamy przed oczami 4 lipca 1776 roku. Tymczasem ten dzień w historii kryje zaskakujący fakt: to właśnie 4 maja Rhode Island jako pierwsza z trzynastu kolonii oficjalnie ogłosiła niezależność od Wielkiej Brytanii — dobre dwa miesiące przed słynną Deklaracją Niepodległości. Mały stan, wielki gest, który zapowiedział narodziny nowego mocarstwa.
1904 – Rolls-Royce i Kanał Panamski — dwa wielkie projekty jednego dnia
Trudno o bardziej symboliczny zbieg okoliczności w kalendarium historycznym. 4 maja 1904 roku Charles Rolls i Henry Royce podpisali w manchesterskim hotelu umowę o założeniu firmy motoryzacyjnej, która stała się synonimem luksusu i precyzji — Rolls-Royce. Tego samego dnia Stany Zjednoczone podjęły na nowo budowę Kanału Panamskiego, przerwaną przez Francuzów po serii katastrof i bankructwie. Oba projekty zmieniły świat — jeden w wymiarze symbolicznym, drugi dosłownie połączył dwa oceany.
1929 – Audrey Hepburn przychodzi na świat
Tego dnia urodziła się jedna z największych ikon XX wieku — Audrey Hepburn. Aktorka, która w „Śniadaniu u Tiffany’ego” i „Rzymskich wakacjach” stworzyła role nieśmiertelne, była też ambasadorką UNICEF-u i symbolem elegancji, której nie da się kupić ani podrobić. Jej urodziny 4 maja to dobry pretekst, by przypomnieć, że gwiazdy nie rodzą się co dzień — a ona była wyjątkowa już od pierwszego oddechu.
1970 – Strzały na kampusie w Kent State
To jeden z najciemniejszych dni w historii Stanów Zjednoczonych epoki zimnej wojny. 4 maja 1970 roku żołnierze Gwardii Narodowej otworzyli ogień do studentów Uniwersytetu w Kent w stanie Ohio, protestujących przeciwko amerykańskiej inwazji na Kambodżę. Czterech studentów zginęło, dziewięcioro zostało rannych. Fotografia umierającej dziewczyny na kampusowym trawniku obiegła cały świat i stała się jednym z najbardziej wstrząsających symboli sprzeciwu wobec wojny wietnamskiej.
1979 – Margaret Thatcher zostaje pierwszą kobietą-premierem Wielkiej Brytanii
Co wydarzyło się tego dnia w historii polityki? 4 maja 1979 roku Partia Konserwatywna pod wodzą Margaret Thatcher wygrała wybory parlamentarne, a ona sama stanęła na czele brytyjskiego rządu jako pierwsza kobieta na tym stanowisku w historii kraju. „Żelazna Dama” przez jedenaście lat rządziła Wielką Brytanią twardą ręką, prowadząc rewolucję gospodarczą, która wywołuje spory do dziś. Bez względu na oceny polityczne, był to moment przełomowy dla całego zachodniego świata.
2000 – Wirus ILOVEYOU atakuje 10% internetu w ciągu jednego dnia
Wyobraź sobie, że otwierasz e-mail z napisem „ILOVEYOU” i w ciągu sekund niszczysz pliki na swoim komputerze — i uruchamiasz łańcuch zarażeń, który w ciągu jednej doby infekuje dziesiątki milionów maszyn na całym globie. Właśnie to wydarzyło się 4 maja 2000 roku. Filipiński wirus komputerowy ILOVEYOU zaatakował 10% wszystkich komputerów podłączonych do internetu i spowodował straty szacowane na 5,5 miliarda dolarów. Do dziś jest uznawany za jeden z najbardziej destrukcyjnych cyberataków w historii.
1994 – Rabin i Arafat podpisują historyczne porozumienie
4 maja 1994 roku w Kairze premier Izraela Icchak Rabin i przewodniczący OWP Jaser Arafat złożyli podpisy pod porozumieniem o autonomii Strefy Gazy i Jerycha — pierwszym konkretnym kroku na drodze do pokoju bliskowschodniego, który zdawał się wtedy realnie możliwy. Ten dzień w historii konfliktu izraelsko-palestyńskiego był momentem nadziei, choć historia pokazała, jak bardzo kruche były jej fundamenty. Rok później Rabin zginął z ręki żydowskiego ekstremisty.
1981 – Premiera kultowego „Misia” Stanisława Barei
Polskie akcenty w tym dniu są równie mocne. 4 maja 1981 roku na ekrany kin weszła komedia „Miś” w reżyserii Stanisława Barei — film, który stał się lustrem absurdów PRL-owskiej rzeczywistości i jednocześnie jedną z najbardziej cytowanych polskich komedii wszech czasów. „Miś” nie był tylko śmieszną historią o przemycie misiów — był precyzyjną satyrą na system, który śmiechu nie lubił. Dziś, ponad czterdzieści lat później, kwestie z tego filmu wciąż żyją w polskim języku potocznym.
Urodzeni 4 maja
Audrey Hepburn (1929) – amerykańska aktorka, ikona stylu i elegancji, laureatka Oscara, Złotego Globu i nagrody Emmy, a także zaangażowana ambasadorka UNICEF-u.
Margaret Thatcher (ur. 1925, premierem od 4 maja 1979) – pierwsza kobieta na stanowisku premiera Wielkiej Brytanii, jedna z najbardziej wpływowych i kontrowersyjnych postaci polityki XX wieku.
Hosni Mubarak (1928) – egipski wojskowy i polityk, prezydent Egiptu przez trzydzieści lat, obalony podczas Arabskiej Wiosny w 2011 roku.
Beata Kozidrak (1960) – polska wokalistka, liderka kultowego zespołu Bajm, jedna z najbardziej rozpoznawalnych głosów polskiej sceny muzycznej od lat osiemdziesiątych.
Cesc Fàbregas (1987) – hiszpański piłkarz, mistrz świata i Europy, przez lata uznawany za jednego z najlepszych pomocników na świecie.
Wydarzenia na świecie
1886 – Wybuch bomby podczas demonstracji w Chicago – podczas robotniczego wiecu na placu Haymarket nieznany sprawca rzucił bombę w stronę policji, w wyniku czego zginęło dwanaście osób, a wydarzenie to stało się symbolem walki o prawa pracownicze.
1896 – Ukazuje się pierwsze wydanie „Daily Mail” – brytyjski dziennik, który od ponad stu dwudziestu lat nieprzerwanie kształtuje opinię publiczną w Zjednoczonym Królestwie, po raz pierwszy trafił do rąk czytelników właśnie 4 maja.
1949 – Katastrofa lotnicza niszczy drużynę AC Torino – samolot wracający z Lizbony z całą drużyną piłkarską Grande Torino rozbił się na wzgórzu koło Turynu, zabijając wszystkich trzydziestu jeden pasażerów i załogę — to jedna z największych tragedii w historii futbolu.
1982 – Argentyna trafia HMS Sheffield podczas wojny o Falklandy – argentyński pocisk Exocet uderzył w brytyjski niszczyciel HMS Sheffield, zabijając dwudziestu marynarzy i pokazując światu skuteczność nowoczesnej broni rakietowej w konflikcie zbrojnym.
1990 – Łotwa ogłasza niepodległość od ZSRR – Rada Najwyższa Łotewskiej SRR przyjęła deklarację przywrócenia niepodległości Republiki Łotewskiej, co było jednym z przełomowych momentów w rozpadzie Związku Radzieckiego.
4 maja to dzień, który w swoim kalendarium historycznym mieści rewolucje i tragedie, narodziny gwiazd i upadek imperiów — od podziału Nowego Świata po wirusa komputerowego, który sparaliżował internet. Historia nie zna nudnych dni, a ten należy do wyjątkowo bogatych. Wróć jutro, bo 5 maja kryje równie fascynujące opowieści — gwarantujemy, że warto.
