Czy wiesz, że jeden dzień w kalendarzu może kryć w sobie podboje nowych lądów, rewolucje polityczne, narodziny ikon muzyki i upadek dyktatorów? Właśnie takim dniem jest 10 maja — data, która na przestrzeni wieków zapisała się w historii wielokrotnie i na wielu kontynentach. Jeśli ciekawi cię, co wydarzyło się tego dnia w historii, masz przed sobą lekturę obowiązkową. Przygotuj się na podróż przez stulecia — od starożytnego Rzymu po czasy niemal współczesne.
Co wydarzyło się 10 maja? Najważniejsze wydarzenia w historii
1508 – Michał Anioł rozpoczął malowanie Kaplicy Sykstyńskiej
To jeden z tych momentów, które na zawsze zmieniły oblicze sztuki europejskiej. Tego dnia włoski geniusz renesansu stanął przed ogromnym wyzwaniem — pomalowaniem sklepienia jednej z najbardziej prestiżowych kaplic w Watykanie. Przez ponad cztery lata, pracując w wyjątkowo trudnych warunkach, stworzył freski uznawane dziś za szczyt malarstwa wszech czasów. Ironią losu jest fakt, że Michał Anioł uważał się przede wszystkim za rzeźbiarza, a nie malarza.
1503 – Krzysztof Kolumb odkrył Kajmany
Czwarta i ostatnia wyprawa Kolumba do Nowego Świata przyniosła kolejne odkrycie — trzy wyspy, którym żeglarz nadał nazwę Las Tortugas, od liczby żółwi morskich spotkanych w tamtejszych wodach. Dziś znamy je jako Kajmany — jedno z najbardziej ekskluzywnych miejsc na świecie, słynące z rajskich plaż i statusu raju podatkowego. Trudno w to uwierzyć, przeglądając to kalendarium historyczne, ale kolonialna historia tych wysp zaczęła się właśnie 10 maja.
1774 – Ludwik XVI zostaje królem Francji
Zaledwie dziewiętnastoletni Ludwik XVI wstąpił na tron jednego z najpotężniejszych mocarstw ówczesnej Europy. Jego panowanie, które miało trwać niemal dwie dekady, zakończyło się na gilotynie — stał się symbolem upadku ancien régime’u i jedną z najbardziej tragicznych postaci w dziejach Francji. Co ciekawe, tego samego dnia — 10 maja 1794 roku — gilotyna pochłonęła jego ciotkę, księżniczkę Elżbietę Burbon, podczas Rewolucji Francuskiej.
1869 – Otwarto Pierwszą Kolej Transkontynentalną w USA
Ten dzień w historii oznaczał prawdziwy przełom dla Stanów Zjednoczonych. Wbicie złotego gwoździa w Utah połączyło sieć kolejową wschodniego wybrzeża z Kalifornią, skracając podróż przez kontynent z kilku miesięcy do kilku dni. Kolej transkontynentalną budowały tysiące robotników, w dużej mierze imigranci z Chin i Irlandii, pracujący w ekstremalnych warunkach. Ten projekt infrastrukturalny zmienił oblicze Ameryki, otwierając drogę do zasiedlenia Dzikiego Zachodu.
1940 – Churchill premierem, Niemcy atakują Zachód
10 maja 1940 roku to jeden z najbardziej dramatycznych dni II wojny światowej — a może i całego XX wieku. Tego samego ranka Niemcy zaatakowały Francję, Belgię, Holandię i Luksemburg, rozpoczynając błyskawiczną kampanię, która w ciągu kilku tygodni zmiotła europejski porządek. Równolegle, w Londynie, Neville Chamberlain podał się do dymisji, a jego miejsce na Downing Street zajął Winston Churchill — człowiek, który swoimi przemówieniami miał wkrótce podtrzymywać ducha oporu całego wolnego świata.
1994 – Nelson Mandela pierwszym czarnoskórym prezydentem RPA
Po 27 latach spędzonych w więzieniu, po dziesięcioleciach walki z apartheidem, Nelson Mandela złożył przysięgę prezydencką, stając się symbolem triumfu godności ludzkiej nad systemem rasistowskiej opresji. To wydarzenie, które co wydarzyło się tego dnia obserwował cały świat wstrzymując oddech, było nie tylko polityczną zmianą — było momentem historycznym o wymiarze moralnym. RPA wkraczała w nową erę, a Mandela stał się jedną z największych ikon XX wieku.
1789 – Pierwszy lot balonem nad Warszawą
Francuz Jean-Pierre Blanchard, jeden z pionierów aeronautyki, wzniósł się w powietrze nad Warszawą, dając Polakom ich pierwsze w historii widowisko lotnicze. To był ten dzień w historii, który zapewne wywołał zbiorowe zdumienie wśród tysięcy zgromadzonych obserwatorów. Blanchard był prawdziwym celebrytą swojej epoki — wcześniej dokonał pierwszego przelotu balonem nad kanałem La Manche. Polska publiczność mogła więc podziwiać prawdziwą gwiazdę ówczesnego świata.
1794 – Kościuszko powołuje Radę Najwyższą Narodową
W gorącym roku insurekcji kościuszkowskiej, gdy Polska walczyła o przetrwanie, Tadeusz Kościuszko dokonał ważnego kroku organizacyjnego — powołał Radę Najwyższą Narodową jako cywilną władzę powstania. Był to sygnał, że zryw nie jest jedynie wojskowym buntem, lecz próbą zbudowania zrębów nowoczesnego państwa. To kalendarium historyczne przypomina, że Kościuszko myślał kategoriami nie tylko bitew, ale i instytucji.
1964 – Pomnik w Treblince
Dokładnie dwadzieścia lat po wyzwoleniu obozów zagłady, na terenie byłego obozu w Treblince odsłonięto pomnik upamiętniający ofiary jednego z największych miejsc masowej zagłady w historii ludzkości. W obozie tym Niemcy zamordowali od 700 tysięcy do nawet 900 tysięcy Żydów. Pomnik stał się miejscem pamięci i przestrogą dla przyszłych pokoleń — że milczenie wobec zbrodni jest niedopuszczalne.
1981 – François Mitterrand wygrywa wybory we Francji
Po 23 latach rządów prawicy we Francji, socjalista François Mitterrand wygrał wybory prezydenckie, pokonując urzędującego prezydenta Valéry’ego Giscarda d’Estainga. To był przełom polityczny, który zmienił oblicze V Republiki i zapoczątkował epokę kohabitacji — rządzenia przy różnych opcjach u władzy w parlamencie i pałacu prezydenckim. Mitterrand pozostał na stanowisku aż do 1995 roku, stając się najdłużej urzędującym prezydentem w historii Francji.
Urodzeni 10 maja
Bono (1960) – irlandzki wokalista i lider legendarnego zespołu U2, jeden z najbardziej rozpoznawalnych artystów rockowych na świecie, znany również z działalności humanitarnej i walki z ubóstwem w Afryce.
Fred Astaire (1899) – amerykański aktor i tancerz, ikona Hollywood złotej ery kina, którego umiejętności taneczne wyznaczały standardy przez całe dekady.
Sid Vicious (1957) – brytyjski basista, członek Sex Pistols i symbol buntowniczego ducha punk rocka lat 70., którego krótkie i burzliwe życie stało się legendą kontrkulturową.
Linda Evangelista (1965) – kanadyjska supermodelka pochodzenia włoskiego, jedna z najbardziej wpływowych twarzy światowej mody lat 80. i 90., słynąca z odważnych metamorfoz wizerunkowych.
Dennis Bergkamp (1969) – holenderski piłkarz uznawany za jednego z najelegantszych zawodników w historii futbolu, legenda Arsenalu Londyn i reprezentacji Holandii.
Wydarzenia na świecie
70 – Oblężenie Jerozolimy – Rzymianie pod wodzą Tytusa rozpoczęli oblężenie Jerozolimy, które zakończyło się zniszczeniem miasta i Świątyni Jerozolimskiej, kształtując na wieki historię narodu żydowskiego.
1612 – Ślub Szahdżahana z Mumtaz Mahal – przyszły władca Imperium Mogołów poślubił miłość swojego życia, a po jej śmierci polecił wznieść dla niej jeden z najpiękniejszych budynków świata — Tadź Mahal w Agrze.
1933 – Palenie ksiąg w Berlinie – przed gmachem berlińskiej opery naziści zorganizowali pierwsze wielkie publiczne palenie ksiąg, niszcząc dzieła żydowskich, marksistowskich i pacyfistycznych autorów — brutalny sygnał tego, co miało nastąpić.
1924 – J. Edgar Hoover zostaje dyrektorem FBI – tego dnia na czele Biura Śledczego stanął człowiek, który kierował nim przez 48 lat, budując z niego potężną instytucję, ale też budzącą niemałe kontrowersje.
1996 – Tragedia na Mount Everest – gwałtowna burza na najwyższej górze świata pochłonęła życie ośmiu wspinaczy, stając się jedną z największych tragedii w historii himalaizmu, opisaną później w bestsellerze Jona Krakauera.
10 maja to dzień, który — jak widać przeglądając to rozległe kalendarium historyczne — nie daje o sobie zapomnieć. Od starożytnych oblężeń, przez renesansowe arcydzieła, rewolucje i wojenne zwroty akcji, aż po triumfy wolności i polityczne przełomy — ten dzień w historii był świadkiem wydarzeń, które zmieniały bieg cywilizacji. Wróć jutro, bo 11 maja ma do opowiedzenia równie fascynującą historię.
