Czy wiesz, że jeden dzień w historii może pomieścić w sobie narodziny papieża, zdobycie górskiej twierdzy, wynalezienie bomby atomowej i tragiczny zamach na szkołę? 18 maja to właśnie taki dzień — niezwykle gęsty w zdarzenia, które zmieniły losy narodów i pojedynczych ludzi. Jeśli kiedykolwiek zastanawiałeś się, co wydarzyło się tego dnia w historii, ten artykuł jest dokładnie dla ciebie. Przygotuj się na podróż przez wieki.
Co wydarzyło się 18 maja? Najważniejsze wydarzenia w historii
1498 – Vasco da Gama dobija do Kalikutu
Jeden z przełomowych momentów w dziejach eksploracji świata. Portugalski żeglarz Vasco da Gama po wielomiesięcznej morskiej podróży osiągnął port Kalikut na zachodnim wybrzeżu Indii, otwierając tym samym bezpośrednią morską drogę handlową między Europą a Azją. Odkrycie to zachwiało dominacją śródziemnomorskich szlaków handlowych i zapoczątkowało nową erę europejskiego kolonializmu. Ten dzień w historii to jeden z tych momentów, po których świat już nigdy nie wyglądał tak samo.
1804 – Napoleon Bonaparte cesarzem Francuzów
Zaledwie kilkanaście lat po rewolucji, która obalała monarchię w imię wolności, równości i braterstwa, Francja powróciła do rządów jedynowładcy — tyle że tym razem w wyjątkowo teatralnej oprawie. 18 maja 1804 roku zniesiono I Republikę Francuską, a Napoleon Bonaparte ogłoszony został cesarzem Francuzów. Był to jeden z najbardziej ironicznych zwrotów w nowożytnej historii politycznej Europy. Koronacja odbyła się kilka miesięcy później, w grudniu 1804 roku, a sam Napoleon — ku konsternacji papieża Piusa VII — ukoronował się własnoręcznie.
1944 – 2. Korpus Polski zdobywa Monte Cassino
To jeden z najważniejszych i najbardziej wzruszających momentów w polskiej historii wojennej. 18 maja 1944 roku żołnierze 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem generała Władysława Andersa zdobyli wzgórze Monte Cassino we Włoszech, wbijając biało-czerwoną flagę w ruiny klasztoru po wielodniowych, krwawych walkach. Był to przełom w całej kampanii włoskiej — Alianci mogli wreszcie ruszyć na Rzym. Bitwa kosztowała życie blisko tysiąca polskich żołnierzy, a poświęcenie II Korpusu przeszło do legendy.
1944 – Deportacja Tatarów krymskich
W tym samym dniu, gdy Polacy świętowali zwycięstwo pod Monte Cassino, tysiące kilometrów dalej rozgrywała się jedna z największych sowieckich zbrodni etnicznych. 18 maja 1944 roku Stalin zarządził masową deportację Tatarów krymskich do Azji Środkowej pod pretekstem rzekomej kolaboracji z Niemcami. W ciągu kilku dni przymusowo wysiedlono od 180 do ponad 190 tysięcy osób. Szacuje się, że w wyniku głodu, chorób i trudów podróży zginęła nawet połowa deportowanych. Cały naród pozbawiono jego ojczyzny na ponad cztery dekady.
1974 – Indie przeprowadzają pierwszą próbną eksplozję jądrową
Kalendarum historyczne notuje ten dzień jako moment, w którym do elitarnego „klubu nuklearnego” dołączyło kolejne państwo. Indie przeprowadziły swoją pierwszą udaną próbną eksplozję bomby jądrowej, nadając jej kryptonim „Uśmiech Buddy”. Był to sygnał dla całego świata — Indie, największa demokracja na Ziemi, stawały się mocarstwem atomowym. Operacja wywołała ogromne napięcia dyplomatyczne, szczególnie z Pakistanem, który w ciągu kolejnych dekad sam dołączył do grona państw nuklearnych.
1980 – Erupcja Mount St. Helens
18 maja 1980 roku w stanie Waszyngton doszło do jednej z największych katastrof naturalnych w historii Stanów Zjednoczonych. Wulkan Mount St. Helens eksplodował po kilkutygodniowych ostrzeżeniach sejsmicznych, zrównując z ziemią niemal 600 kilometrów kwadratowych lasu i zabijając 57 osób. Siła erupcji była tak potężna, że popioły wulkaniczne dotarły do kilkunastu stanów, a chmura dymu i pyłu wzniosła się na wysokość ponad 24 kilometrów. Ten dzień w historii przypomina, jak nieobliczalna potrafi być przyroda.
1927 – Zamach bombowy na szkołę w Bath Township
To wydarzenie do dziś pozostaje jednym z najbardziej wstrząsających aktów przemocy wymierzonych w dzieci w historii Ameryki. 18 maja 1927 roku Andrew Kehoe, lokalny polityk i rolnik z Michigan, zdetonował bomby ukryte wcześniej w budynku szkoły podstawowej w Bath Township. W wybuchu zginęły 44 osoby, w tym 36 dzieci. Sprawca zginął, wysadzając własny samochód. Tragedia ta, choć niemal zapomniana w cieniu późniejszych wydarzeń, była najkrwawszym zamachem na szkołę w historii USA aż do XXI wieku.
1792 – Wybuch wojny w obronie Konstytucji 3 maja
Zaledwie rok po uchwaleniu jednej z pierwszych nowoczesnych konstytucji w świecie, Polska musiała stanąć do jej obrony z bronią w ręku. 18 maja 1792 roku wybuchła wojna polsko-rosyjska, znana jako wojna w obronie Konstytucji 3 maja. Rosja, sprzymierzona z polskimi magnatami skupionymi w Konfederacji Targowickiej, wkroczyła zbrojnie na terytorium Rzeczypospolitej. Kampania zakończyła się klęską Polski i była jednym z bezpośrednich kroków prowadzących do II rozbioru kraju. Co wydarzyło się tego dnia w 1792 roku, miało katastrofalne skutki dla polskiej państwowości.
1910 – Ziemia przechodzi przez warkocz Komety Halleya
To jedno z tych wydarzeń w kalendarum historycznym, które brzmi jak scenariusz filmowy. 18 maja 1910 roku nasza planeta znalazła się dosłownie wewnątrz warkocza Komety Halleya. Wcześniejsze analizy wykazały, że warkocz zawiera trujący gaz — cyjanogen — co wywołało na całym świecie falę paniki. Sprzedawano maski przeciwgazowe, organizowano nabożeństwa pożegnalne. W praktyce Ziemia przeszła przez ten kosmiczny pył bez żadnych konsekwencji dla życia na planecie, lecz strach był jak najbardziej realny.
1997 – Premiera powieści „Drakula” Brama Stokera
Dokładnie 18 maja 1897 roku — i tu warto się zatrzymać — na półkach księgarń pojawił się jeden z najsłynniejszych horrorów wszech czasów. Irlandzki pisarz Bram Stoker opublikował powieść „Drakula”, która na zawsze zdefiniowała wizerunek wampira w kulturze popularnej. Choć Stoker czerpał z różnych źródeł historycznych i folklorystycznych, to właśnie jego Hrabia Drakula stał się ikoną horroru. Powieść przetłumaczono na dziesiątki języków i zaadaptowano w setkach filmów, seriali i sztuk teatralnych.
Urodzeni 18 maja
Karol Wojtyła (1920) – polski ksiądz, arcybiskup metropolita krakowski, kardynał, a od 1978 roku papież Jan Paweł II, jeden z najbardziej wpływowych przywódców duchowych XX wieku i święty Kościoła katolickiego.
Bertrand Russell (1872) – brytyjski logik, matematyk i filozof, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, jeden z najważniejszych intelektualistów XX wieku, współtwórca logiki symbolicznej.
Walter Gropius (1883) – niemiecki architekt i wizjoner, założyciel słynnej szkoły projektowania Bauhaus, której wpływ na architekturę i wzornictwo przemysłowe jest odczuwalny po dziś dzień.
Frank Capra (1897) – amerykański reżyser filmowy włoskiego pochodzenia, twórca takich klasyków jak „To wspaniałe życie” czy „Pan Smith jedzie do Waszyngtonu”, trzykrotny laureat Oscara.
Tina Fey (1970) – amerykańska aktorka, komiczka i scenarzystka, autorka i odtwórczyni głównej roli w serialu „30 Rock”, jedna z najbardziej wpływowych kobiet w historii amerykańskiej telewizji.
Wydarzenia na świecie
113 – Otwarcie Forum Trajana w Rzymie – cesarz Trajan uroczyście otworzył jedno z najbardziej imponujących kompleksów architektonicznych starożytnego Rzymu, wybudowane po zwycięskich wojnach dackich.
1152 – Henryk II poślubia Eleonorę Akwitańską – małżeństwo to zmieniło układ sił w średniowiecznej Europie, łącząc angielską koronę z rozległymi terytoriami we Francji i prowadząc do stuleci anglo-francuskich konfliktów.
1565 – Wielkie Oblężenie Malty przez Turków – sułtan Sulejman Wspaniały wysłał swoją flotę, by zdobyć strategiczną wyspę bronioną przez Zakon Joannitów; oblężenie zakończyło się klęską osmańską i przeszło do legendy.
1756 – Wybuch wojny siedmioletniej – jeden z pierwszych globalnych konfliktów w historii, który objął swym zasięgiem Europę, Azję, Afrykę i obie Ameryki, a jego skutki odczuwalne są w geopolityce do dziś.
1969 – Start misji Apollo 10 – ostatnia próba generalna przed lądowaniem na Księżycu; astronauci zbliżyli się do powierzchni Srebrnego Globu na odległość zaledwie 15 kilometrów, torując drogę historycznej misji Apollo 11.
Przeglądając ten dzień w historii, trudno nie poczuć zdumienia nad tym, jak wiele przełomowych momentów przypadło właśnie na 18 maja — od cesarskich koronacji, przez zdobycie górskich twierdz, po kosmiczne podróże i geologiczne kataklizmy. Każdy rok dopisywał do tego kalendarum historycznego kolejny rozdział. Zajrzyj do nas jutro, bo 19 maja kryje nie mniej fascynujące sekrety.
