Czy wiesz, że jeden dzień w historii może zmieścić w sobie zarówno narodziny legendarnej sagi filmowej, wykonanie wyroku na bohaterskim rotmistrzu, jak i przełomowe przemówienie, które wysłało człowieka na Księżyc? Właśnie taki jest 25 maja — data, która w kalendarium historycznym zajmuje wyjątkowe miejsce. Jeśli zastanawiasz się, co wydarzyło się tego dnia w historii, przygotuj się na fascynującątravelprzez wieki, kontynenty i ludzkie losy.
What happened on May 25th? Major events in history
1477 – Wit Stwosz began work on the altar of Mariacki
Tego dnia w 1477 roku norymberski rzeźbiarz Wit Stwosz stanął przed drewnianym blokiem w krakowskim kościele Mariackim i dał początek jednemu z największych arcydzieł późnogotyckiej rzeźby europejskiej.Worknad ołtarzem trwała dwanaście lat i pochłonęła niewyobrażalny wysiłek twórczy — gotowa nastawa liczy ponad trzynaście metrów wysokości i zawiera ponad dwieście rzeźbionych postaci. Dziś ołtarz Wita Stwosza przyciąga do Krakowa turystów z całego świata i uchodzi za jeden z najcenniejszych zabytków w Polsce. Trudno uwierzyć, że wszystko zaczęło się od jednego dnia pracy ponad pięć wieków temu.
1787 – Convening the Constitution Convention in Philadelphia
This day in historyStanów Zjednoczonych okazał się punktem zwrotnym dla całego demokratycznego świata. W Filadelfii zebrali się delegaci trzynastu stanów, by przez kolejne miesiące układać projekt konstytucji, która do dziś — z poprawkami — obowiązuje jako najstarsza pisana ustawa zasadnicza na świecie. Wśród ojców założycieli zasiedli między innymi George Washington i Benjamin Franklin. Dokument, który wtedy powstał, stał się wzorem dla konstytucji dziesiątek innych państw i fundamentem nowoczesnej demokracji liberalnej.
1948 – Execution of Captain Witold Pilecki
25 maja 1948 roku w więzieniu na Rakowieckiej w Warszawie komunistyczna władza wykonała wyrok śmierci na rotmistrzu Witoldzie Pileckim — ochotniku do Auschwitz, twórcy konspiracji obozowej i autorze pierwszych raportów o Holokauście. Pilecki to jeden z najbardziej niezwykłych bohaterów drugiej wojny światowej — człowiek, który dobrowolnie dał się aresztować, by dostać się do obozu zagłady i organizować tam ruch oporu od środka. Zamordowany przez reżim za „szpiegostwo”, dziś jest symbolem niezłomności i patriotyzmu. Jegohistoryprzez dekady była przemilczana, ale pamięć o nim powraca z całą mocą.
1961 – Kennedy announces flight to the Moon
When we wonder what happened that day in the history of space science and exploration, 1961 comes first. President John F. Kennedy faced the United States Congress and announced one of the most ambitious goals in human history — Sending a man to the moon before the end of the decade. Eight years later, Neil Armstrong set foot on lunar ground and Kennedy’s dream became reality. On the same day, the President also established an elite Navy SEALs unit, which to this day belongs to the world's most legendary special formations.
1977 – Star Wars Premiere
Trudno sobie wyobrazić popkulturę bez Gwiezdnych Wojen, a wszystko zaczęło się właśnie 25 maja. Tego dnia w 1977 roku na ekrany kin weszła „Gwiezdne wojny: część IV – Nowa nadzieja” George’a Lucasa —movie, który zmieniłHollywoodna zawsze. Producenci nie wierzyli w sukces projektu, sam reżyser był przekonany, że film poniesie klęskę. Tymczasem „Gwiezdne wojny” stały się największym fenomenem popkulturowym XX wieku, zapoczątkowały jedną z najbardziej dochodowych franczyz w historii i zrewolucjonizowały efekty specjalne.This day in historykina zmienił wszystko.
1979 – Foreign Premier Ridley Scott
Zaledwie dwa lata po triumfie Gwiezdnych Wojen, 25 maja okazał się znowu przełomowy dla kina science fiction. W 1979 roku odbyła się premiera „Obcego” Ridleya Scotta — horroru kosmicznego, który na zawsze zmienił sposób, w jaki filmowcy myślą o grozie i obcości wszechświata. Ikoniczne zdanie „W kosmosie nikt nie usłyszy twojego krzyku” przeszło do historii marketingu filmowego.Filmzrodził wieloletnią franczyzę i wykreował jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci kina grozy — Ksenomorfa.
1997 – Constitutional referendum in Poland
In Poland, this day in recent history is connected with a groundbreaking democratic act. On May 25, 1997, Poles took part in a referendum in which they approved the new Constitution of the Republic of Poland. The document, passed by the National Assembly and put to the general vote, replaced the so-called small constitution of 1992 and became the systemic foundation of the Third Republic. Turnout was about 43 percent, with over 53 percent voting in favour of the basic law.
2005 – Liverpool wins Champions League in "A Marvelous Night in Istanbul"
Miłośnicy futbolu doskonale wiedzą, co wydarzyło się tego dnia w historii piłki nożnej. 25 maja 2005 roku na Atatürk Olympic Stadium w Stambule rozegrał się jeden z najdramatyczniejszych finałów Ligi Mistrzów UEFA w historii. Liverpool przegrywał z AC Milan 0:3 po pierwszej połowie, by w drugiej odsłonie wyrównać i wygrać po rzutach karnych. Bohaterem wieczoru został bramkarz Jerzy Dudek, któregodancena linii bramkowej i obrony karnych przeszły do legendy. To jedna z tych chwil, które sprawiają, żeSportspotrafi być prawdziwym dramatem.
Born 25 May
Ralph Waldo Emerson (1803)– American poet, essayist and philosopher, one of the creators of transcendentism and key intellectual figures of 19th century America.
Pio of Pietrelcina (1887)– Italian capuchin, mystic and stigmatic, canonized in 2002, one of the most famous saints of the Catholic Church of the 20th century.
Igor Sikorski (1889)– Russian-American aviation designer, helicopter aviation pioneer, creator of first practical serial helicopters.
Ian McKellen (1939)– an outstanding British theatre and film actor, primarily known for Gandalf's role in the trilogy "Lord of the Rings" and Magneto from the X-Men saga.
Cillian Murphy (1976)– Irish actor, Oscar winner for Robert Oppenheimer's role in the film "Oppenheimer", also known from the television series "Peaky Blinders".
World events
1085 – The Liberation of Toledo by Alfons VI– The king of Castile and León took Toledo from the hands of the Moors, which was one of the key moments of the Spanish Reconquista.
1810 – The May Revolution in Argentina– In Buenos Aires, the first government independent from Spain was established, which Argentina celebrates to this day as the anniversary of the Revolution — one of the most important national holidays.
1895 – Oscar Wilde sentenced to heavy labor– An Irish writer and playwright, one of the most prominent Victorian writers, was sentenced to two years in prison for homosexuality, which broke his life and career.
1963 – The Rise of the Organisation of African Unity– An organization was set up in Addis Ababa to bring together independent African states, whose goal was to co-operate and decolonise the continent; today the African Union is its successor.
2018 – Irish vote for abortion right– In a historic referendum, over 66 percent of Irish people advocated the repeal of the constitutional ban on abortion, which meant the end of one of the most restrictive abortion rights in Europe.
May 25 is a date that literally asks for reflection — because the historical calendar of that day contains both the great triumphs of the human spirit, as well as the dark cards of history, the executions of heroes and the birth of legends. From the Gothic chisel Wit Yours through Kennedy's cosmic dreams to the galactic adventures in cinema — That day in history was never boring. Look tomorrow — history doesn't know the day without its story.
