Czy wiesz, że jeden z najważniejszych dni w dziejach atomu, najodważniejsza ucieczka z obozu zagłady i narodziny Marsylianki — wszystkie te zdarzenia łączy ta sama data w kalendarzu? Jeśli zastanawiasz się, co wydarzyło się tego dnia w historii, masz przed sobą wyjątkową podróż przez wieki. 26 kwietnia to data, która zapisała się w kalendarium historycznym wyjątkowo wyraźnie — od heroicznych czynów pojedynczych ludzi po katastrofy zmieniające oblicze świata. Zostań z nami do końca — warto.
Co wydarzyło się 26 kwietnia? Najważniejsze wydarzenia w historii
1336 – Francesco Petrarka zdobywa Mont Ventoux i zapoczątkowuje alpinizm
Włoski poeta uznawany za ojca humanizmu pewnego dnia postanowił wejść na szczyt Mont Ventoux w Prealpach Południowych — i tym samym, według historyków, zapoczątkował całą tradycję alpinizmu. Petrarka nie był wędrowcem z przypadku — pozostawił po sobie szczegółowy opis wyprawy w liście do przyjaciela, traktując wspinaczkę jako metaforę duchowego uniesienia. Dziś tamten dzień uważa się za symboliczny początek miłości człowieka do gór, na długo przed narodzinami nowoczesnego wspinactwa.
1792 – Po raz pierwszy wykonano Marsyliankę
Rewolucyjna Francja potrzebowała hymnu do walki, a kapitan Claude Joseph Rouget de Lisle napisał go dosłownie w jedną noc. 26 kwietnia 1792 roku pieśń, która nosiła wówczas nazwę „Pieśń wojenna dla armii Renu”, zabrzmiała publicznie po raz pierwszy. Nikt nie podejrzewał wtedy, że ta melodia stanie się jednym z najbardziej rozpoznawalnych hymnów świata, symbolem wolności i republikanizmu na kolejne stulecia.
1937 – Bombardowanie Guerniki przez Legion Condor
Ten dzień w historii zapisał się jako jeden z największych symboli zbrodni wojennych XX wieku. Niemieckie lotnictwo działające w służbie Franco dokonało nalotu na baskijskie miasto Guernica, zabijając ponad 1600 cywilów i zamieniając spokojne miasteczko w ruinę. Tragedia ta zainspirowała Pabla Picassa do namalowania słynnego obrazu „Guernica”, który do dziś pozostaje ikoną protestu przeciwko wojnie i terrorowi lotniczemu wobec bezbronnych ludzi.
1943 – Witold Pilecki ucieka z Auschwitz
W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 roku rotmistrz Witold Pilecki — człowiek, który dobrowolnie dał się aresztować, by zinfiltrować obóz Auschwitz i zbierać informacje o hitlerowskich zbrodniach — zbiegł z obozu wraz z dwoma towarzyszami. Pilecki spędził w Auschwitz niemal dwa i pół roku, organizując obozowy ruch oporu i przesyłając na Zachód raporty o Holokauście. Jego ucieczka i późniejsze raporty są dziś uznawane za jeden z najważniejszych dokumentów tamtej epoki, choć przez dziesięciolecia bohater ten był skazany na milczenie za żelazną kurtyną.
1933 – Hermann Göring powołuje Gestapo
26 kwietnia 1933 roku z inicjatywy Hermanna Göringa w Prusach oficjalnie powołano Geheimes Staatspolizeiamt, czyli Tajny Urząd Policji Stanu — w skrócie Gestapo. Organizacja ta miała stać się jednym z najgroźniejszych narzędzi terroru hitlerowskiego reżimu, odpowiedzialnym za prześladowanie, tortury i eksterminację milionów ludzi. Co ciekawe, w Bawarii analogiczną strukturę zdążył już miesiąc wcześniej — 1 kwietnia tego samego roku — zorganizować Heinrich Himmler.
1986 – Katastrofa w Czarnobylu
Żadne inne wydarzenie z tego dnia w historii nie zmieniło tak drastycznie postrzegania energii atomowej, jak pożar i eksplozja w reaktorze numer 4 Elektrowni Jądrowej w Czarnobylu koło Prypeci na Ukrainie. W nocy z 25 na 26 kwietnia 1986 roku doszło do awarii, która uwolniła do atmosfery ogromne ilości radioaktywnych substancji, skażając tereny całej Europy. Skutki katastrofy odczuwalne są do dziś — zarówno w zdrowiu mieszkańców regionu, jak i w globalnej debacie o przyszłości energetyki jądrowej. Na pamiątkę tej tragedii Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło 26 kwietnia Międzynarodowym Dniem Pamięci o Katastrofie w Czarnobylu.
1954 – Premiera „Siedmiu samurajów” Kurosawy
Tego samego dnia, gdy Ameryka testowała bombę wodorową na atolu Bikini, w japońskich kinach pojawiał się film, który miał zmienić historię kina. „Siedmiu samurajów” Akiry Kurosawy to dzieło uznawane dziś za jedno z największych arcydzieł kinematografii, które bezpośrednio zainspirowało między innymi „Siedmiu wspaniałych” i wiele innych produkcji. Kurosawa stworzył język filmowy, którym Hollywood posługuje się do dzisiaj.
1794 – Pierwsze wydanie „Gazety Wolnej Warszawskiej”
W samym sercu insurekcji kościuszkowskiej, gdy Warszawa broniła się przed zaborczą potęgą, 26 kwietnia 1794 roku ukazało się pierwsze wydanie „Gazety Wolnej Warszawskiej” — oficjalnego organu prasowego powstania. To kalendarium historyczne przypomina nam, że wolna prasa towarzyszyła polskim dążeniom niepodległościowym od samego początku. Gazeta miała informować Polaków o przebiegu walk i mobilizować naród do oporu.
1945 – Armia Czerwona zdobywa Szczecin
26 kwietnia 1945 roku wojska radzieckie wkroczyły do Szczecina, kończąc niemiecką obecność w mieście, które wkrótce miało stać się polskim. Data ta przez dziesiątki lat była obchodzona jako Dzień Wyzwolenia Szczecina, a od roku 2000 nosi oficjalną nazwę Święta Zdobycia Szczecina. W 50. rocznicę tego wydarzenia, w 1995 roku, po raz pierwszy zabrzmiał Hejnał Szczecina — piękny symbol odrodzenia miasta.
Urodzeni 26 kwietnia
Marek Aureliusz (121) – cesarz rzymski, filozof i autor „Rozmyślań”, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli stoicyzmu w historii.
Eugène Delacroix (1798) – francuski malarz romantyczny, twórca słynnego obrazu „Wolność wiodąca lud na barykady”, ikony europejskiego romantyzmu.
Jet Li (1963) – chiński aktor i mistrz sztuk walki wushu, jedna z największych gwiazd kina akcji na świecie.
Melania Trump (1970) – słoweńsko-amerykańska modelka i pierwsza dama Stanów Zjednoczonych, żona 45. i 47. prezydenta USA Donalda Trumpa.
Ludwig Wittgenstein (1889) – austriacki filozof, jeden z najważniejszych myślicieli XX wieku, twórca filozofii języka i autor „Traktatu logiczno-filozoficznego”.
World events
1248 – Poświęcenie Świętej Kaplicy w Paryżu – król Ludwik IX poświęcił Sainte-Chapelle, jeden z najdoskonalszych przykładów gotyckiej architektury sakralnej, wzniesionej specjalnie na potrzeby przechowywania relikwii Korony Cierniowej.
1607 – Pierwsze statki angielskich osadników docierają do zatoki Chesapeake – trzy okręty z angielskimi kolonistami rozpoczęły żeglugę w górę rzeki James w poszukiwaniu miejsca pod pierwszą trwałą angielską osadę na kontynencie, która przejdzie do historii jako Jamestown.
1803 – Meteoryt L’Aigle spada na Francję – było to pierwsze w historii udokumentowane i potwierdzone naukowo zdarzenie meteorytyczne, które ostatecznie przekonało ówczesnych uczonych, że kamienie mogą spadać z nieba.
1965 – Rozpoczęła nadawanie brazylijska Rede Globo – stacja, która miała stać się największą siecią telewizyjną Ameryki Łacińskiej i jedną z największych na świecie, po raz pierwszy weszła na antenę właśnie tego dnia.
1992 – Zamieszki w Los Angeles po uniewinnieniu policjantów w sprawie Rodneya Kinga – werdykt sądu uniewinniający funkcjonariuszy, którzy brutalnie pobili czarnoskórego Rodneya Kinga, wywołał jeden z największych i najbardziej krwawych buntów miejskich w historii Stanów Zjednoczonych.
26 kwietnia to data, która udowadnia, że historia nie zna nudy — każdy rok dorzucał do tego kalendarza nowe, nieraz wstrząsające rozdziały. Od poetyckiej wspinaczki Petrarki, przez dźwięki Marsylianki, po jarzący się reaktor w Czarnobylu — co wydarzyło się tego dnia, odczuwamy do dziś. Zaglądaj do naszego serwisu jutro — bo 27 kwietnia ma równie bogatą historię do opowiedzenia.
