12 listopada 1987 r. w Białymstoku urodziła się Magda, pierwsze w Polsce dziecko poczęte metodą in vitro. W czwartek mija 39 lat od tego porodu, który przyjął zespół prof. Mariana Szamatowicza.
Poród w Białymstoku
Według Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Magda przyszła na świat w czwartek około godz. 8.30, po cesarskim cięciu. Zespołem lekarzy z Kliniki Ginekologii Akademii Medycznej (dziś UMB) kierował prof. Marian Szamatowicz. W zespole byli m.in. Sławomir Wołczyński, Waldemar Kuczyński, Jerzy Radwan, Euzebiusz Sola i Marek Kulikowski.
Prace nad metodą w Białymstoku trwały od 1984 r. Rok później prof. Szamatowicz, wówczas dyrektor Instytutu Położnictwa i Chorób Kobiecych, pojechał na sympozjum do Göteborga i tam z bliska zobaczył zapłodnienie pozaustrojowe. Po powrocie zebrał zespół i zdecydował, że lekarze zajmą się tą metodą. Na świecie pierwsze dziecko z in vitro urodziło się w 1978 r., czyli dziewięć lat wcześniej.
Prof. Szamatowicz wspominał, że po cesarskim cięciu najbardziej cieszył się, gdy okazało się, że dziecko jest zdrowe, a jego płacz nazwał „najpiękniejszą muzyką”. Magda dowiedziała się, że została poczęta metodą in vitro, gdy miała 25 lat, podczas konferencji w Białymstoku z okazji 25-lecia metody. Jest dziś matką trójki dzieci poczętych w sposób naturalny. Mieszka w Olsztynie.
Uhonorowanie twórcy metody
Radni Białegostoku nadali prof. Szamatowiczowi tytuł Honorowego Obywatela miasta. W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że on i jego zespół odegrali kluczową rolę nie tylko w rewolucji medycznej, ale i w zmianie sposobu, w jaki społeczeństwo rozmawia o in vitro i niepłodności. Według szacunków profesora od 1987 r. dzięki metodzie mogło się w Polsce urodzić co najmniej 100 tys. dzieci. To jego szacunek, nie dane urzędowe.
Rządowy program: ponad 10 tys. dzieci
Dziś in vitro jest w Polsce finansowane z budżetu państwa. Program Ministerstwa Zdrowia na lata 2024–2028 ruszył 1 czerwca 2024 r. i potrwa do 31 grudnia 2028 r. Resort przeznacza na niego co najmniej 500 mln zł rocznie, a w budżecie na 2026 r. zaplanowano o 100 mln zł więcej. Pary mogą skorzystać z maksymalnie sześciu procedur, w tym do czterech cykli z własnymi komórkami rozrodczymi. Program obejmuje też ochronę płodności osób leczonych onkologicznie.
Pierwsze dzieci z programu zaczęły przychodzić na świat w marcu 2025 r. Ministerstwo informuje, że do tej pory urodziło się dzięki niemu ponad 10 tys. dzieci. Najwięcej w województwach: mazowieckim (1988), małopolskim (1218), pomorskim (1213) i wielkopolskim (1210). W późniejszym komunikacie resort podał, że w ciągu dwóch lat od startu urodziło się 15 tys. dzieci.
Wcześniejszy rządowy program z lat 2013–2016 objął blisko 18 tys. par. Według resortu urodziło się dzięki niemu 22 365 dzieci.
