Do you know that one day a year may conceal revolution, the birth of a legend, the tragic death of a hero, and the scientific breakthrough that changes the face of the world? This is the day of May 12. — date, which in the historical calendar was extremely abundant. If you're wondering what happened that day in history, we have an answer for you: a lot. Prepare to travel for centuries.
What happened on May 12? Major events in history
1364 – Kazimierz the Great is founded by the University of Krakow
Exactly that day in history one of the biggest Polish monarchs — Kazimierz III the Great — announced the foundation act of the University of Krakow, today called the Jagiellonian University. It is one of the oldest universities in Central Europe, which for more than six and a half centuries educates subsequent generations of Poles. The king's decision was not accidental. — Kazimierz wanted to create a knowledge centre equal to the largest European universities of that era. This foundation changed the face of Polish science and culture for centuries.
1817 – First Polish Stock Exchange
The first Stock Exchange in the country was opened in Warsaw, a milestone in the development of the Polish economy. This event fits into the broader context of the then economic changes on Polish lands, when the Kingdom of Poland under the sceptre of Tsar Alexander I experienced a temporary institutional boom. The stock exchange was to be a symbol of the modernity and financial ambitions that were rebuilt after the dismemberment of society. It is worth remembering that nearly 200 years have passed before her successor today — WSE — She had her PZU action debut just on May 12, 2010.
1926 – Józef Piłsudski begins the May coup
This day in the history of Poland is particularly dramatic — On May 12, 1926, Marshal Józef Piłsudski headed an armed coup that went into history as a May coup. Several days of street fighting in Warsaw consumed hundreds of victims on both sides of the conflict. Piłsudski took over actual power in the state, starting a period of sanitization. Exactly nine years later, on May 12, 1935, the same man left forever — Poland is in national mourning.
1941 – Konrad Zuse presents the first computer Z3
On May 12, 1941, an event took place in Berlin, which today can be considered one of the cornerstones of the digital era. Konrad Zuse publicly presented Z3 — the first fully operational and automatic computer with a variable program in the world. This machine worked in the dual system and used electromechanical relays. The paradox of history is that the revolutionary invention was created in the midst of war chaos, and its creator for a long time did not gain his rightful place in the pantheon of IT pioneers.
1944 – Polish assault on Monte Cassino
On that day in the history of General Władysław Anders, soldiers moved on to one of the most heroic attacks of World War II. On May 12, 1944, the Polish 2nd Corps launched an assault on Monte Cassino — a powerfully fortified hill in central Italy that blocked the Allied way to Rome. After several days of fierce fighting, on 18 May, Polish white-red flag hung on the ruins of the monastery. The victory was occupied by huge losses, but it included Poles for permanent in the pantheon of heroes of that era.
1983 – Beating Grzegorz Przemik
Jeden z najtragiczniejszych epizodów stanu wojennego w Polsce rozegrał się właśnie 12 maja 1983 roku. Maturzysta Grzegorz Przemyk został zatrzymany i brutalnie pobity przez funkcjonariuszy MO na komisariacie przy ulicy Jezuickiej w Warszawie. Dwa dni później, 14 maja, syn poetki Barbary Sadowskiej zmarł w szpitalu na skutek odniesionych obrażeń. Sprawa wstrząsnęła polskim społeczeństwem i stała się symbolem bezkarności aparatu przemocy PRL. Śmierć 19-latka na zawsze pozostała boleśną raną w zbiorowej pamięci Polaków.
2008 – Trzęsienie ziemi w Syczuanie
Jedną z największych katastrof naturalnych początku XXI wieku odnotowuje kalendarium historyczne właśnie pod datą 12 maja. Potężne trzęsienie ziemi, które nawiedziło chińską prowincję Syczuan, pochłonęło ponad 69 tysięcy ofiar śmiertelnych, a ponad 374 tysiące osób zostało rannych. Żywioł doszczętnie zniszczył całe miejscowości, w tym liczne szkoły, w których w chwili katastrofy przebywały dzieci. Skala zniszczeń poruszyła cały świat i zapoczątkowała globalną akcję pomocową na niespotykaną dotąd skalę.
2017 – Globalny cyberatak WannaCry
Co wydarzyło się tego dnia zaledwie kilka lat temu w świecie cyfrowym? 12 maja 2017 roku przez internet przetoczyła się fala ataku ransomware o nazwie WannaCry, który w ciągu kilkudziesięciu godzin zainfekował ponad 300 tysięcy komputerów w 150 krajach. Hakerzy blokowali dostęp do danych i żądali okupu w bitcoinach. Ucierpiały szpitale, banki, firmy telekomunikacyjne i rządy na całym świecie. Atak uświadomił ludzkości, jak krucha jest globalna infrastruktura cyfrowa i jak poważnym zagrożeniem jest cyberprzestępczość.
2022 – Pierwsze zdjęcie czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej
Ten dzień w historii nauki zasługuje na wyjątkowe miejsce w każdym kalendarium historycznym. 12 maja 2022 roku astronomowie z całego świata opublikowali przełomowe zdjęcie Sagittarius A* — supermasywnej czarnej dziury znajdującej się w centrum naszej galaktyki. Obiekt ten ma masę równoważną czterem milionom mas Słońca i jest oddalony od Ziemi o około 27 tysięcy lat świetlnych. Zdjęcie zostało wykonane przez sieć teleskopów Event Horizon Telescope i potwierdziło to, czego naukowcy domyślali się od dziesięcioleci.
Urodzeni 12 maja
Florence Nightingale (1820) – brytyjska pielęgniarka, pionierka nowoczesnej pielęgniarstwa i statystyki medycznej, której urodziny stały się podstawą ustanowienia Międzynarodowego Dnia Pielęgniarek obchodzonego właśnie 12 maja.
Gabriel Fauré (1845) – wybitny francuski kompozytor i organista, twórca słynnego Requiem, jeden z czołowych przedstawicieli muzyki romantycznej i prekursor impresjonizmu.
Katharine Hepburn (1907) – legendarna amerykańska aktorka, czterokrotna zdobywczyni Oscara za najlepszą rolę żeńską, symbol niezależności i klasy w złotej erze Hollywood.
Rishi Sunak (1980) – brytyjski polityk indyjskiego pochodzenia, który w 2022 roku jako pierwszy Azjata w historii objął urząd premiera Wielkiej Brytanii.
Tony Hawk (1968) – amerykański skateboarder, który 27 czerwca 1999 roku jako pierwszy człowiek wykonał w zawodach trick 900 stopni, a jego nazwisko stało się synonimem kultury deskorolkowej na całym świecie.
World events
113 – Poświęcenie Kolumny Trajana w Rzymie – jeden z najlepiej zachowanych zabytków starożytnego Rzymu, sławiący zwycięstwo cesarza Trajana nad Dakami, stanął oficjalnie tego dnia i po dziś dzień zdobi centrum Wiecznego Miasta.
1191 – Ślub Ryszarda Lwie Serce na Cyprze – król Anglii poślubił w Limassol Berengarię z Nawarry w trakcie III wyprawy krzyżowej, w jednej z najbardziej romantycznych i jednocześnie politycznie wyrachowanych ceremonii ślubnych średniowiecza.
1664 – Premiera Świętoszka Moliera w Wersalu – słynna komedia obyczajowa Moliera miała swoją premierę w ogrodach Wersalu, wzbudzając natychmiast ogromne kontrowersje i stając się jednym z najbardziej dyskutowanych dzieł literackich epoki.
1932 – Odnalezienie zwłok syna Charlesa Lindbergha – w pobliżu posesji słynnego pilota znaleziono ciało uprowadzonego i zamordowanego 20-miesięcznego synka, co wstrząsnęło Stanami Zjednoczonymi i doprowadziło do jednego z najgłośniejszych procesów karnych XX wieku.
1949 – Koniec blokady Berlina – Związek Radziecki zakończył trwającą blisko rok blokadę Berlina Zachodniego, którą alianci zachodni przełamali dzięki słynnemu mostowi powietrznemu — jednej z największych operacji logistycznych w dziejach lotnictwa cywilnego.
12 maja to dzień, który przez stulecia zapisywał się w księgach historii w sposób wyjątkowo różnorodny — od aktów królewskiej fundacji i rewolucji politycznych, przez heroiczne bitwy i odkrycia naukowe, aż po cyfrowe kataklizmy naszych czasów. To doskonały dowód na to, że każda data kryje w sobie całe warstwy opowieści, które warto odkrywać. Zajrzyj do nas jutro — bo co wydarzyło się tego dnia w historii 13 maja, może zaskoczyć cię równie mocno.
