Polsko-sudańska ekspedycja Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW odsłoniła w Starej Dongoli monumentalną klatkę schodową prowadzącą do Wielkiego Kościoła Jezusa. Archeolodzy po raz pierwszy dotarli też do poziomu oryginalnej posadzki świątyni.
Co odsłonili archeolodzy
Jak poinformowało Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. Kazimierza Michałowskiego Uniwersytetu Warszawskiego (CAŚ UW), podczas najnowszych prac badacze odsłonili „imponującą klatkę schodową prowadzącą do wnętrza świątyni” oraz przypory wzmacniające apsydę. To właśnie na schodach po raz pierwszy udało się dotrzeć do poziomu oryginalnej posadzki. Przebadano dotąd tylko niewielki fragment budowli.
Przy Wielkim Kościele Jezusa odkryto też kolejny, mniejszy kościół z fragmentami malowideł.
Skala budowli
Z dotychczasowych ustaleń wynika, że kościół miał ok. 47 m szerokości i ok. 57 m długości, a jego wysokość archeolodzy szacują na ok. 21 m. Dla porównania: wcześniej badacze ustalili, że apsyda ma ok. 9 m głębokości, czyli zachowała się na wysokość trzech kondygnacji bloku mieszkalnego.
Prof. Artur Obłuski, kierownik ekspedycji, ocenia, że budowla „wydaje się naturalnym kandydatem” na główną świątynię Nubii, a może nawet tej części Afryki. Porównał ją do obiektów, które w historii architektury stawały się wzorcami dla innych.
Czy to była katedra Dongoli
Stara Dongola była stolicą chrześcijańskiego królestwa Makurii. Dotąd za katedrę miasta uznawano kościół położony poza murami. Nowe dane sugerują, że Wielki Kościół Jezusa mógł odgrywać znacznie ważniejszą rolę. Na ostateczne rozstrzygnięcie trzeba będzie poczekać do zbadania większej części kompleksu.
Ekspedycja natrafiła na monumentalną budowlę w 2021 roku, gdy UW informował o odkryciu prawdopodobnie największego kościoła średniowiecznej Nubii. Systematyczne wykopaliska umożliwił grant Narodowego Centrum Nauki. Polscy archeolodzy pracują w rejonie Dongoli od 1964 roku.
Powódź uszkodziła stanowisko
Prof. Obłuski przekazał, że jesienią 2024 roku Stara Dongola ucierpiała w wyniku największej powodzi od 1988 roku. Woda uszkodziła także część dachów chroniących zabytki na stanowisku.
