Did you know that May 15 is one of those days that hide a surprising number of breakthrough moments — From scientific discoveries, through political revolutions to the birth of pop culture? If you've ever wondered what happened that day in history, you've come to the right place. This day in history turns out to be extremely rich — And on many continents at once. See what's in the historical calendar on May 15.
What happened on May 15? Major events in history
1252 – The Pope permits torture against heretics
On that day, Pope Innocent IV issued a bull of Ad extirpanda, which opened one of the darker cards in the history of the Catholic Church. The document officially allowed the Inquisitors to use torture to enforce testimony from persons accused of heresy. Bulla became the legal foundation for the operation of the medieval Inquisition for the following centuries and to this day is a symbol of abuse of church power. Its adoption to this day is recalled in historical debates about the limits of institutional violence.
1618 – Kepler formulates the third law of motion of planets
Johannes Kepler wrote on May 15, 1618, in his notes a third law describing the movements of planets around the Sun — the law of harmony, which states that the squares of the periods of circulation of planets are proportional to the cubes of their average distance from the Sun. This discovery was a milestone in astronomy, and decades later it became one of the foundations on which Isaac Newton built his theory of gravity. Interestingly, Kepler himself admitted that for many years he sought this dependence, and its confirmation was for him a moment almost mystical.
1800 – The assassination of King George III in London theatre
At the London Theatre Royal Drury Lane, an unsuccessful assassination of King George III of Hanover took place that day. The attacker fired a shot at the monarch sitting in the lodge, but missed. The King kept a wonderful peace — He did not leave the theatre and reportedly watched the rest of the show peacefully. The bomber James Hadfield, a war veteran with brain damage sustained in combat, went to the psychiatric hospital, and the case contributed to reforms in English law on insanity.
1905 – The Birth of Las Vegas
It is hard to imagine that one of the world’s most recognizable cities has its roots in a modest gathering of several hundred people in the desert. On May 15, 1905, Las Vegas was officially established, when the first construction plots were sold during the public auction on a newly drawn railway line. Initially it was only a railway station on the route from Salt Lake City to Los Angeles. Today the city attracts more than 40 million tourists a year and is a global entertainment capital — And it all started with a handful of desert sand.
1928 – Mickey Mouse for the first time on the screen
This day in the history of animation is absolutely unique. On May 15, 1928, the premiere of the first drawing film with Mickey Mouse took place. — Although sources differ in title, this date is considered to be the birth of one of the most recognizable pop culture figures of all time. Walt Disney created Miki as a response to the loss of rights to the character Oscar Happy Bunny and risked everything on a new creation. The risk paid off. — Mickey Mouse has become an icon whose marketing value is counted in billions of dollars.
1930 – First flight attendant in aviation history
Ellen Church, pielęgniarka z Iowa, 15 maja 1930 roku obsłużyła pasażerów na pokładzie samolotu United Airlines lecącego z Oakland do Chicago, stając się tym samym pierwszą stewardesą w historii lotnictwa cywilnego. Linia lotnicza początkowo była sceptyczna wobec pomysłu zatrudnienia kobiet na pokładzie — Church sama musiała przekonać zarząd do tego pomysłu. Jej argumentem było to, że widok kobiety na pokładzie uspokoi przestraszonych pasażerów, którzy nie dowierzali bezpieczeństwu lotów. Dziś zawód stewardesy jest jednym z symboli nowoczesnego lotnictwa pasażerskiego.
1935 – Otwarto pierwsze metro moskiewskie
15 maja 1935 roku uruchomiono pierwszą linię moskiewskiego metra, łączącą stacje Sokolniki i Park Kultury. System był od samego początku projektowany jako coś więcej niż tylko środek transportu — stacje budowano jak pałace, zdobione marmurem, mozaikami i żyrandolami, stanowiąc propagandowe świadectwo potęgi radzieckiego państwa. Moskiewskie metro należy dziś do najpiękniejszych i najbardziej uczęszczanych systemów metra na świecie, obsługując ponad 7 milionów pasażerów dziennie.
1948 – Wybuch I wojny izraelsko-arabskiej
Zaledwie jeden dzień po ogłoszeniu niepodległości Izraela, 15 maja 1948 roku wybuchła pierwsza wojna izraelsko-arabska. Wojska Egiptu, Jordanii, Syrii, Libanu i Iraku zaatakowały nowo powstałe państwo z kilku stron jednocześnie. Konflikt zakończył się rozejmem w 1949 roku, a Izrael nie tylko przetrwał, ale i powiększył swoje terytorium w stosunku do tego, co przyznał plan ONZ. Konsekwencje tego dnia w historii odczuwane są do dziś w geopolityce całego Bliskiego Wschodu.
1988 – Armia radziecka rozpoczyna odwrót z Afganistanu
Po ponad dekadzie wyniszczającego konfliktu, 15 maja 1988 roku oficjalnie rozpoczęła się ewakuacja wojsk radzieckich z Afganistanu. Wycofanie ponad 100 tysięcy żołnierzy trwało do lutego 1989 roku i było jednym z największych strategicznych upokorzeń ZSRR. Afgańska przygoda pochłonęła ponad 15 tysięcy radzieckich istnień i pochłonęła ogromne zasoby gospodarcze, przyczyniając się do destabilizacji całego imperium. Wielu historyków uznaje tę wojnę za jeden z kluczowych czynników, które przyspieszyły rozpad Związku Radzieckiego.
2026 – Afera cenzorek Listy Przebojów Programu Trzeciego Polskiego Radia (rocznica 2020)
Choć nieporównywalne wagą do wielkich wojen i odkryć, to wydarzenie z 15 maja 2020 roku odbiło się szerokim echem w polskiej kulturze i mediach. Dyrekcja Polskiego Radia anulowała wydanie numer 1998 Listy Przebojów Programu Trzeciego, ponieważ na pierwszym miejscu znalazła się piosenka Kazika Staszewskiego „Twój ból jest lepszy niż mój”, odbierana jako bezpośredni komentarz do wizyty prezydenta Andrzeja Dudy na Wawelu w trakcie lockdownu. Decyzja wywołała burzę w mediach i dyskusję o wolności słowa w publicznych mediach, a prowadzący listę Marek Niedźwiecki stracił pracę. Sprawa stała się jednym z symboli napięć między niezależnością dziennikarską a wpływami politycznymi.
Urodzeni 15 maja
Pierre Curie (1859) – francuski fizyk, laureat Nagrody Nobla, współodkrywca polonu i radu, jeden z twórców nowoczesnej fizyki jądrowej.
Claudio Monteverdi (1567) – włoski kompozytor i śpiewak, uważany za ojca opery, który przełomowo połączył renesans z barokiem w muzyce europejskiej.
Madeleine Albright (1937) – amerykańska polityk i dyplomatka, pierwsza kobieta na stanowisku sekretarza stanu USA, symbol przełamania szklanych sufitów w dyplomacji.
Andy Murray (1987) – szkocki tenisista, trzykrotny zwycięzca Wielkiego Szlema i mistrz olimpijski, jeden z najwybitniejszych tenisistów swojego pokolenia.
Mike Oldfield (1953) – brytyjski muzyk i kompozytor, twórca kultowego albumu „Tubular Bells”, który zdefiniował brzmienie muzyki progresywnej lat 70.
World events
756 – Abd ar-Rahman I zostaje emirem Kordoby – wydarzenie to zapoczątkowało niezależny emirat w Hiszpanii i jeden z najświetniejszych okresów arabskiej kultury w Europie.
1718 – Patent na pierwszy karabin maszynowy – brytyjski prawnik James Puckle opatentował urządzenie, które miało zmienić oblicze wojennego rzemiosła na kolejne stulecia.
1811 – Paragwaj ogłasza niepodległość – Paragwaj uniezależnił się od Hiszpanii, stając się jednym z pierwszych krajów Ameryki Południowej, które zerwały kolonialne więzy.
1891 – Encyklika Rerum novarum – papież Leon XIII ogłosił przełomowy dokument, który stał się fundamentem katolickiej nauki społecznej i inspiracją dla ruchów pracowniczych na całym świecie.
1911 – Podział Standard Oil – Sąd Najwyższy USA nakazał rozbicie monopolu naftowego Johna D. Rockefellera, wyznaczając nowe standardy prawa antymonopolowego na świecie.
Przeglądając to bogate kalendarium historyczne, trudno nie poczuć, jak wiele niezwykłych momentów złożyło się na ten jeden dzień — 15 maja. Od średniowiecznych bulli, przez rewolucje naukowe i polityczne, aż po codzienne dramaty i triumfy kultury masowej — ten dzień w historii udowadnia, że każda data kryje w sobie całe universum ludzkich losów. Wróć jutro, bo 16 maja przynosi równie zaskakujące niespodzianki z przeszłości.
