Do you know that one day in the calendar can hide hundreds of stories that shape the fate of entire nations? If you ever wondered what happened that day in history and why the 3rd of May is special, you have an answer ahead of you. From passing a groundbreaking constitution to the birth of legends of music, sport and science — This day in history offers a journey through the centuries that will surprise even a well-read lover of the past. Stay with us and discover a full history calendar on May 3.
What happened on May 3rd? Major events in history
1791 – Adoption of the Constitution 3 May
This is undoubtedly the most important Polish event, which has been recorded in the historical calendar forever. The four-year-old parliament passed the Constitution on 3 May that day — the second in the history of the world and the first in Europe of this kind, thus preceding the French Constitution. The basic law introduced a tripartition of power, abolished the veto liberal and strengthened the rights of the townspeople, becoming a symbol of the Polish desire for modernity and sovereignty. Today this day is the National Saint of the Republic of Poland and a day free of work, and its anniversary is celebrated both in the country and by Polonia worldwide.
1660 – Olive Room between Poland and Sweden
When signings under the peace treaty were placed in Podwarszawska Oliwa, one of the most dramatic cards of Polish history ended — the Swedish flood. Poland and Sweden made peace that day, under which Jan II Kazimierz Waza renounced his pretension to the Swedish throne, and Poland retained part of Inflant. The Olive Agreement ended decades of dynastic conflicts and set a new political map of the Baltic region for decades to come. Interestingly, the place of peace — Today's Oil in Gdansk — is today a popular neighborhood with a famous cathedral, where you can admire the historical monuments of that era.
1815 – Division of the Duchy of Warsaw at the Vienna Congress
It was one of the darkest days in the history of Polish independence aspirations. At the Vienna Congress, Russia signed conventions with Prussia and Austria, deciding on the division of the Duchy of Warsaw. The Russian Empire seized the central and eastern part as the Kingdom of Poland, Prussia took over the Grand Duchy of Poznań, Austria — Wieliczki district, and Kraków became the so-called Free City. This day in history sealed the long-term demolition of Polish lands and dismissed the chances of rebuilding an independent state by over a hundred years.
1978 – Launch of the Fiat Polonez series production
For many Poles it is one of the more sentimental entries in the entire historical calendar of that day. On May 3, 1978, the FSO Car Factory launched a series production of Polonaise — The car that became the icon of Polish automotive industry for the next quarter of a century. The car designed to modernise the home car park has been awarded many varieties and for years it was one of the most popular vehicles in Poland. Polonez did not leave the production line until 2002, witnessing the entire political transformation of the country.
1927 – First radio advertisement in Poland
This little known fact from the Polish historical calendar deserves special attention. On May 3, 1927, a radio commercial was aired on the Poznań radio station of Polish Radio for the first time in Poland. It's hard to overestimate the symbolic meaning of this moment — This was the beginning of the commercialisation of electronic media in the country and the origins of the industry, which today is worth billions of PLN. It is worth remembering what happened that day when we listen to commercials sharing our favorite broadcasts today.
1952 – First landing in the North Pole
Zanim astronauci zdobyli Księżyc, na ziemi pozostawały jeszcze miejsca, gdzie człowiek nigdy nie postawił stopy przylatując samolotem. 3 maja 1952 roku podpułkownik Joseph O. Fletcher i porucznik William P. Benedict z US Air Force wylądowali jako pierwsi na biegunie północnym na pokładzie samolotu Douglas C-47 Skytrain. To osiągnięcie otworzyło nowy rozdział w historii arktycznej eksploracji i badań naukowych w najtrudniej dostępnym miejscu na Ziemi. Ten dzień w historii zaznaczył się więc nie tylko w kronikach wojskowości, ale i w annałach geografii i odkryć.
1979 – Margaret Thatcher zostaje premierem Wielkiej Brytanii
Partia Konserwatywna z Margaret Thatcher na czele wygrała 3 maja 1979 roku wybory parlamentarne w Wielkiej Brytanii, otwierając nową epokę w polityce nie tylko brytyjskiej, ale i światowej. Thatcher jako pierwsza kobieta na stanowisku premiera Zjednoczonego Królestwa przeprowadziła głębokie reformy gospodarcze, prywatyzacje i ograniczenia uprawnień związków zawodowych, budując model polityki, który historycy do dziś określają mianem thatcheryzmu. Jej rządy trwały aż do 1990 roku i odcisnęły trwałe piętno na europejskiej i atlantyckiej polityce przez kolejne dekady.
1973 – Sears Tower staje się najwyższym budynkiem świata
Chicagowski wieżowiec Sears Tower — znany dziś jako Willis Tower — przeszedł do historii 3 maja 1973 roku, stając się najwyższym budynkiem świata mierzonym do linii dachu. Jego wysokość wyniosła imponujące 442,3 metra, wyprzedzając tym samym północną wieżę World Trade Center w Nowym Jorku. Przez kolejne dekady chicagowski gigant był symbolem amerykańskiego myślenia o architekturze — im wyżej, tym lepiej. Budynek do dziś pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych punktów widokowych w Stanach Zjednoczonych.
Urodzeni 3 maja
Niccolò Machiavelli (1469) – włoski myśliciel, dyplomata i pisarz, autor „Księcia”, dzieła które na zawsze odmieniło rozumienie polityki i władzy.
Golda Meir (1898) – izraelska polityk i czwarta premier Izraela, jedna z najważniejszych postaci w historii państwa żydowskiego i światowego feminizmu.
Bing Crosby (1903) – legendarny amerykański piosenkarz i aktor, jeden z najpopularniejszych artystów XX wieku, znany między innymi z kultowego przeboju „White Christmas”.
James Brown (1933) – amerykański piosenkarz, kompozytor i instrumentalista, okrzyknięty „ojcem chrzestnym soulu”, który zrewolucjonizował muzykę popularną na całym świecie.
Sugar Ray Robinson (1921) – amerykański bokser powszechnie uznawany za jednego z największych fighterów w historii sportu, mistrz świata zarówno w kategorii lekkośredniej, jak i średniej.
World events
1830 – Pierwsza regularna kolejowa linia pasażerska w Anglii – W Anglii tego dnia rozpoczęła działalność pierwsza regularna kolejowa linia pasażerska, otwierając nową erę transportu lądowego na świecie.
1947 – Wejście w życie japońskiej konstytucji pokojowej – Podyktowana przez generała Douglasa MacArthura nowa konstytucja Japonii weszła w życie, zakazując krajowi utrzymywania sił zbrojnych i prowadzenia wojen.
1960 – Otwarcie Domu Anny Frank w Amsterdamie – W Amsterdamie otwarto Dom Anny Frank, muzeum w miejscu, gdzie żydowska dziewczynka ukrywała się podczas II wojny światowej i pisała swój słynny dziennik.
1999 – Tornado o rekordowej prędkości wiatru nad Oklahomą – Nad stanem Oklahoma przeszło tornado o największej zmierzonej dotychczas prędkości wiatru wynoszącej 484 km/h, zapisując się na stałe w annałach meteorologii.
1921 – Utworzenie Irlandii Północnej – Tego dnia oficjalnie powołano do istnienia Irlandię Północną jako odrębny podmiot polityczny w ramach Zjednoczonego Królestwa, co zapoczątkowało dziesięciolecia napięć i konfliktów w regionie.
3 maja to dzień, który z niezwykłą regularnością przyciągał historię — od salonów dyplomatycznych po fabryczne hale, od lodowatego bieguna północnego po salę sejmową, w której rodziła się nowoczesna polska państwowość. Przeglądając to kalendarium historyczne, trudno oprzeć się wrażeniu, że niektóre daty mają w sobie coś wyjątkowego, jakby sama Historia wybierała je na swoje ulubione sceny. Zajrzyj jutro, bo co wydarzyło się tego dnia w historii 4 maja, może okazać się równie zaskakujące.
