Marian Banaś, były prezes Najwyższej Izby Kontroli (NIK), usłyszał zarzuty od Prokuratury Regionalnej w Białymstoku. Sprawa ciągnie się od 2019 roku i obejmuje poważne oskarżenia o podżeganie do ujawnienia tajemnicy skarbowej oraz przekroczenie uprawnień. Banaś nie przyznaje się do winy i nazywa to „nagonką polityczną”. Co dokładnie zarzuca mu D.A. i jak na to reaguje? Przyjrzyjmy się szczegółom tej głośnej sprawy, która może mieć daleko idące konsekwencje dla polskiego wymiaru sprawiedliwości i polityki.
Background: From nomination to conflict with power
Marian Banaś to postać, która weszła na polityczną scenę jako zaufany człowiek Prawa i Sprawiedliwości (PiS). W 2019 roku został mianowany prezesem NIK przez ówczesną większość sejmową. Szybko jednak doszło do konfliktu – Banaś zaczął ujawniać nieprawidłowości w działaniach rządu PiS, co doprowadziło do napięć. Już w tym samym roku media donosiły o wątpliwościach co do jego oświadczeń majątkowych, w tym zaniżaniu dochodów z dzierżawy kamienicy w Krakowie. Śledztwo wszczęto na podstawie zawiadomień od Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA), Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF) oraz posłów Koalicji Obywatelskiej.
Sprawa nabrała tempa, gdy w 2019 roku D.A. złożyła wniosek o uchylenie immunitetu Banasiowi. Sejmowa komisja regulaminowa wyraziła zgodę, ale wniosek nie został poddany pod głosowanie. Wiosną 2024 roku Prosecutor Generalny Adam Bodnar wycofał go, argumentując potrzebą uzupełnienia dowodów. Po zakończeniu kadencji Banasiowi w NIK immunitet wygasł automatycznie, co otworzyło drogę do postawienia zarzutów.
The investigation includes not only Mariana Banasia, but also his family. The son of Jakub and Agnieszka's wife heard allegations of fraud to the detriment of the National Fund for the Revalorization of Krakow Monuments (about PLN 120 thousand) and VAT fraud (about PLN 80 thousand). The key character is also Tadeusz G., former Director of the Tax Chamber in Krakow, who admitted to revealing information covered by Banasi's tax secret.
Details of the charges: What is the prosecution charging?
On 12 November 2025, Marian Banaś was interviewed at the Regional Prosecutor's Office in Białystok. He was charged with three counts:
- Two charges of incitement to the disclosure of the IRS – It is about urging officials of the National Tax Administration (KAS) to provide information covered by the tax secret to an unauthorised person. According to investigators, Banas was thus to obtain data on the tax checks and CBA's activities concerning himself.
- One allegation of incitement to exceed powers or failure to fulfil duties by a public officer – In order to achieve a property or personal benefit. This accusation involves allegedly influencing officials to act in his favor.
The prosecution has not taken any preventive measures against Banasia, such as police supervision or property guarantees. A spokesman for the prosecution Zbigniew Szpiczko stressed that details of the crimes are not disclosed for the sake of the investigation.
Earlier investigations concerned underselling in tax returns for the years 2015-2020 of revenue from the lease of the building in Krakow. According to the prosecutor's office, Banaś reduced his income, which put the Treasury at risk of losing over PLN 50 thousand. These accusations were the basis for a motion to waive immunity in 2019.
Answer by Mariana Banasia: "This is a political assault"
The former NIK president did not plead guilty to any of the charges. According to his defender Marek Małecki, Banas provided explanations and considers the whole case to be a "continuation of political assault, no matter who decides the charges". He stressed that all the information he had until 2023 came from the public domain.
Tuż po przesłuchaniu Banaś opublikował oświadczenie na platformie X (formerly Twitter): „Media podały informacje o zarzutach wobec mnie. Zapoznałem się z ich treścią i nie przyznałem do żadnego z nich. Jest to wynik nagonki politycznej, którą rozkręciła poprzednia władza. Złożyłem już stosowne wyjaśnienia i będę bronił swojego dobrego imienia oraz mojej rodziny.”
In Banas' post, it directly refers to the previous PiS government, suggesting that the charges are politically motivated. This is not the first time that he accuses the former power – he previously talked about wiretaps and surveillance by special services.
What's next? Possible consequences and public reactions
The investigation in Białystok continues, and so far none of its threads have ended with an indictment. If the charges are confirmed, Banasi is facing imprisonment. The matter is controversial – some see it as settlement with the past, others as political vengeance.
Public opinion is divided. On platform X post Banasia collected thousands of reactions, ranging from support to criticism. Political commentators stress that this is a test for the independence of the prosecution under the new coalition. Will the case end in trial, or will it be dropped? For now, it remains to wait for developments.
Ta afera przypomina, jak kruche są granice między polityką a prawem w Polsce. Marian Banaś, niegdyś lojalny wobec PiS, stał się jego krytykiem, a teraz mierzy się z konsekwencjami. Bez względu na wynik, ta history z pewnością wpłynie na dyskusję o transparencji urzędników publicznych.
